Soevereiniteit en taalmodellen
De soevereiniteit fan Gem yn lagen
As organisaasjes sels de kontrôle hâlde oer harren gegevens, ynfrastruktuer en behear, binnen de jildende Nederlânske wet- en regeljouwing, kinst sokke organisaasjes as soeverein beskôgje.
Foar Gem sjogge wy nei fjouwer lagen fan soevereiniteit:
- Laach ien is de Gem-applikaasje sels. It technysk behear en de trochûntwikkeling lizze by it Gem-ûntwikkelteam. Dêrmei falt it ûnder rezjy fan de Nederlânske oerheid.
- Laach twa giet oer de taalmodellen en foarmet de oergong fan Gem 1.0 nei Gem 2.0. ICTU biedt ferskate taalmodellen oan, fan it meast oant it minst soeverein: - Laach 2a is GPT-NL: in Nederlânsk taalmodel dat traind is op rjochtmjittich krigen Nederlânske gegevens en draait op eigen Nederlânske ynfrastruktuer. - Laach 2b omfettet open-source-taalmodellen dy't traind binne op (al of net) publyk krigen gegevens en draaie op eigen Nederlânske ynfrastruktuer, lykas by ICTU, of lykas Vlam AI, dat draait yn it oerheidsdatasintrum fan Rijswijk. - Laach 2C bestiet út publike cloudmodellen lykas Azure en AWS. Se binne traind op publyk krigen gegevens, en draaie op bûtenlânske ynfrastruktuer. De modellen binne net folslein soeverein, mar foldogge wol oan Nederlânske wet- en regeljouwing fia SLM Rijk.
- Laach trije bestiet út stypjende komponinten lykas logging en monitoring. Dizze komponinten komme út it standertplatfoarm fan Logius en wurde beheard troch de Nederlânske ryksoerheid. Dêrmei is dizze laach daliks soeverein ynrjochte.
- Laach fjouwer is de ynfrastruktuer. Gem draait op dit stuit yn de testomjouwing fan ICTU, yn in oerheidsdatasintrum fan de ryksoerheid (ODC-Noord). In Nederlânsk datasintrum, ûnder Nederlânske rezjy. Ek dizze laach is dêrmei soeverein.
Hokker taalmodelnivo (laach 2) it bêste is foar Gem, ûndersykje wy yn AI-land fia eksamens en praktykûndersyk.
